ਸੋਮਵਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਤੱਕ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਜਾਗਣਾ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠਣਾ, ਫਿਰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ-ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਦੇਰ ਤੱਕ ਸੌਂ ਕੇ ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਾ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਕਾਫ਼ੀ ਆਮ ਆਦਤ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੂਰੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਘੱਟ ਨੀਂਦ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਵੀਕੈਂਡ ’ਤੇ ਕੁਝ ਘੰਟੇ ਵੱਧ ਸੌਂ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੋਈਆਂ ਰਿਸਰਚਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਵੀਕੈਂਡ ’ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੌਣਾ, ਨਿਯਮਿਤ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਦਾ ਬਿਹਤਰ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਘੱਟ ਨੀਂਦ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ‘ਸਲੀਪ ਡੈੱਬਟ’
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਉਸਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨੀਂਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਇਕੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ‘ਸਲੀਪ ਡੈੱਬਟ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੀਕੈਂਡ ’ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੌਣ ਨਾਲ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਖਰਾਬ ਨੀਂਦ ਦੀ ਆਦਤ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਵੀਕੈਂਡ ’ਤੇ ਵੱਧ ਸੌਣ ਨਾਲ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਮੂਡ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਝ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਸੌਣਾ ਵੀ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ
ਵੀਕੈਂਡ ’ਤੇ ਆਮ ਸਮੇਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਸੌਣ ਨਾਲ ਸੌਣ ਅਤੇ ਜਾਗਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤ ਸਲੀਪ ਰੂਟੀਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੂਰੇ ਹਫ਼ਤੇ ਸੌਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਿਯਮਿਤ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨੀਂਦ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
ਨੀਂਦ ਦੀ ਲੋੜ ਉਮਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 13 ਤੋਂ 18 ਸਾਲ ਦੇ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ 8 ਤੋਂ 10 ਘੰਟੇ ਦੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਧਿਆਨ, ਸਿੱਖਣ, ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਚੁਸਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰੱਖੋ
ਜੇਕਰ ਪੂਰੇ ਹਫ਼ਤੇ ਸੌਣ ਅਤੇ ਉੱਠਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਨੀਂਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵੀਕੈਂਡ ’ਤੇ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੱਧ ਨੀਂਦ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਘੱਟ ਨੀਂਦ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
EDITED BY- HARLEEN KAUR
