ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਦੇ ਸਮੇਂ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਦੇਰ ਤੱਕ ਜਾਗਣ, ਤਣਾਅ ਲੈਣ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ਠੀਕ ਨਾ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਆਮ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਖਰਾਬ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰਾਤ ਭਰ ਸੌਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਵੇਰੇ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਆਲਸ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਕਾਰਣ ਸਲੀਪ ਐਪਨੀਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ ਦੌਰਾਨ ਸਾਂਹ ਵਾਰ–ਵਾਰ ਰੁਕਦੀ ਤੇ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਹਿਰੀ ਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੱਛਣ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ:
ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਖਰਾਟੇ ਆਉਣ
ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੱਫ ਕਰ ਜਾਗ ਪੈਣਾ
ਸਵੇਰੇ ਸਿਰਦਰਦ ਰਹਿਣਾ
ਦਿਨ ਭਰ ਨੀਂਦ ਆਉਣਾ
ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਖਰਾਬ ਸਲੀਪ ਹਾਈਜੀਨ
ਖਰਾਬ ਸਲੀਪ ਹਾਈਜੀਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਦੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਦੇ ਹੀ ਥਕਾਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੇਰ ਤੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਜਾਂ ਲੈਪਟਾਪ ਚਲਾਉਣਾ, ਸੋਣ–ਜਾਗਣ ਦਾ ਅਨਿਯਮਿਤ ਸਮਾਂ, ਸੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰੀ ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਕੈਫੀਨ ਲੈਣਾ-ਇਹ ਸਭ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਲੈਅ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਨੀਂਦ ਦੇ ਘੰਟੇ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਪਰ ਜੇ ਨੀਂਦ ਵਾਰ–ਵਾਰ ਟੁੱਟ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਹਿਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ
ਲਗਾਤਾਰ ਤਣਾਅ, ਐਂਜ਼ਾਇਟੀ ਜਾਂ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਵੀ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਹਾਰਮੋਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ‘ਸਵਿਚ ਆਫ਼’ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ। ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ—ਹਲਕੀ, ਬੇਚੈਨ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਦੇ ਹੀ ਭਾਰੀਪਨ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ।
ਖਰਾਬ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ
ਨੀਂਦ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਆਲਸ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਸਰੀਰਿਕ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੂਗਰ ਖਾਣਾ, ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਪੀਣਾ, ਜਾਂ ਸੋਣ ਦਾ ਅਸਥਿਰ ਸਮਾਂ-ਇਹ ਸਭ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਊਰਜਾ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਇੱਕ ਸਰਕੇਡੀਅਨ ਰਿਦਮ ‘ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਰਿਦਮ ਖਰਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵੀ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਾਤਾਵਰਣ
ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਗੱਦਾ, ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦਾ ਘੱਟ ਚਲਣਾ, ਸ਼ੋਰ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੌਸ਼ਨੀ- ਇਹ ਸਭ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਛੋਟੀਆਂ–ਛੋਟੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵੀ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੀਚਾਰਜਿੰਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
EDITED BY- HARLEEN KAUR
