ਮਾਘ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਗੱਲ ਮੌਸਮ ਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ ਦੀ। ਇਸੇ ਮਹੀਨੇ ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਪਾਵਨ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਿਨ ਖਿਚੜੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਜਾਂ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਖਿਚੜੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
– ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਮਕਰ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਨੂੰ ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੀ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤਿਲ, ਗੁੜ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਖਿਚੜੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ।
– ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਨ ਖਿਚੜੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਮਨੋਂ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਦਿਨ ਦਾਨ ਦਾ ਪੁੰਨ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੂਰੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਲਾਭ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
– ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਦਿਨ ਹੀ ਗੰਗਾ ਜੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਆਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਕਪਿਲ ਮੁਨੀ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਿਨ ਗੰਗਾ ਸਨਾਨ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਦਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਘਰ ‘ਚ ਹੀ ਤਿਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹੀ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
– ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਇਹ ਪੋਂਗਲ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਲੋਹੜੀ, ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤ। ਤਿਲ ਅਤੇ ਗੁੜ ਖਾਣ ਅਤੇ ਵੰਡਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹਰ ਥਾਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਠਾਸ ਵਧਦੀ ਹੈ।
– ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮੌਸਮ, ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਆਸਥਾ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਮੇਲ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਸਾਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਅਸਲੀ ਅਰਥ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਸਦਾ ਦਾਨ, ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸਿੱਖ ਦਿੰਦੇ ਆਏ ਹਨ।
EDITED BY- HARLEEN KAUR
