ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਸਰੀਰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਤੱਕ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਨੀਂਦ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸੌਂਦੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਿਮਾਗ ਦਿਨ ਭਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖਿਰ ਇਨਸਾਨ ਬਿਨਾਂ ਸੁੱਤੇ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਉਸਦੀ ਇਹ ਲਿਮਿਟ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਓ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
ਬਿਨਾਂ ਨੀਂਦ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਨੀਂਦ ਨਾ ਲੈਣ ਦਾ ਅਸਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੌਂਦਾ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਮੂਡ ਚਿੜਚਿੜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁੱਸਾ ਜਲਦੀ ਆਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਦਿਨ ਬਿਨਾਂ ਸੁੱਤੇ ਰਹਿਣ ‘ਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਭੁੱਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੀਅ ਮਿਚਲਾਉਣਾ, ਹੱਥ ਕੰਬਣਾ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿਣ ‘ਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਅਸਲੀਅਤ ਅਤੇ ਸੁਪਨੇ ਵਰਗੇ ਅਹਿਸਾਸ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ **ਹੈਲੂਸੀਨੇਸ਼ਨ (Hallucination) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਦੋਂ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਸਰੀਰ ਦੀ ਆਖਰੀ ਲਿਮਿਟ?
ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 7 ਤੋਂ 11 ਦਿਨ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਨੀਂਦ ਦੇ ਰਹਿਣਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕੋਈ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਆਖਰੀ ਲਿਮਿਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਖਤਰਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਤੇ ਅਸਰ
ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਪਰ ਘੱਟ ਨੀਂਦ ਲੈਣਾ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਘੱਟ ਸੌਣ ਨਾਲ ਥਕਾਵਟ, ਧਿਆਨ ਨਾ ਲੱਗਣਾ, ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਚਿੜਚਿੜਾਪਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਆਮ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਡਾਕਟਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨੀਂਦ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੋੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
EDITED BY- HARLEEN KAUR
