ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਤਰਪਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕ੍ਰਿਤੱਗਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਅਵਸਰ ਵੀ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਰਪਣ, ਪਿੰਡਦਾਨ, ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਪਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪਰਿਵਾਰ ‘ਤੇ ਸਦਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਤਰਪੱਖ 26 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ 27 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਲਝਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 27 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਮਾਪਨ 10 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸਰਵਪਿੱਤਰ ਅਮਾਵਸਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ।
ਭਾਦਰਪਦ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਪਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਤਰਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਤਰਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਤਰਪਣ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਤਰਪਣ ਦੇ ਪਿੱਤਰ ਤਰਪਣ ਕਦੇ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦੇ ਸ਼ਰਾਧ ਤਰਪਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਇਹ ਤਰਪਣ ਸ਼ਰਾਧ ਤਾਲਾਬ ਜਾਂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੋਲ ਹੋਵੇ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਨਦੀ ਜਾਂ ਤਾਲਾਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਘਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਜਾਂ ਛੱਤ ‘ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਹੈਂਡ ਪੰਪ ਜਾਂ ਕੋਈ ਟੂਟੀ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ ਉਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਤਰਪਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਪਿਤਰ ਪੱਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 27 ਸਤੰਬਰ
ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਿਤਰ ਪੱਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 27 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਪੂਰਵਜ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕ 26 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਹੀ ਪਿਤਰ ਪੱਖ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਤਰ ਪੱਖ 16 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਪਿੰਡਦਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਰਪਣ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ
ਪਿਤਰ ਪੱਖ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤਰਪਣ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਜਲ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ 16 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਹ ਕਾਰਜ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੂਰ ਹੋਣਗੀਆਂ।
ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਤਰਪਣ 26 ਸਤੰਬਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ 27 ਸਤੰਬਰ
ਅਸ਼ਵਿਨ ਮਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਤਿਥੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ – 26 ਸਤੰਬਰ, ਰਾਤ 10 ਵੱਜ ਕੇ 18 ਮਿੰਟ ਤੋਂ
ਅਸ਼ਵਿਨ ਮਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਤਿਥੀ ਦਾ ਸਮਾਪਨ – 27 ਸਤੰਬਰ, ਰਾਤ 8 ਵੱਜ ਕੇ 58 ਮਿੰਟ ਤੱਕ
ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਭਾਦਰਪਦ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਤਰਪਣ 26 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 27 ਸਤੰਬਰ ਦਿਨ ਐਤਵਾਰ ਤੋਂ ਹੋਵੇਗੀ।
ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਤਿਥੀ ਤੋਂ ਅਮਾਵਸਿਆ ਤਿਥੀ ਤੱਕ
ਪਿਤਰਪੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸ਼ਵਿਨ ਮਾਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਅਸ਼ਵਿਨ ਮਾਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਅਮਾਵਸਿਆ ਤੱਕ ਯਾਨੀ ਸਰਵਪਿਤਰ ਅਮਾਵਸਿਆ ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਵਧੀ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸਦਗਤੀ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ, ਤਰਪਣ ਆਦਿ ਕਰਮ ਸ਼ਰਧਾਪੂਰਵਕ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਦਿਹਾਂਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਰਾਧਪੱਖ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਯਾਨੀ ਭਾਦਰਪਦ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧਕਰਮ ਸੰਪੰਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਸਰਵਪਿਤਰ ਅਮਾਵਸਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
27 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਰਾਧ
ਭਾਦਰਪਦ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਕਈ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਦਰਪਦ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਪਿਤਰਪੱਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਤਿਥੀ ਤੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਭਾਵ 27 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਰਧਾਪੂਰਵਕ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਮਿੱਤ ਜਲ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ।
EDITED BY- HARLEEN KAUR
