ਅੱਜ ਦੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਨੌਕਰੀਪੇਸ਼ਾ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਵੇਰੇ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀਆਂ ਡੈੱਡਲਾਈਨਾਂ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਭਾਲਣਾ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਡੈਸਕ ਜੌਬਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਲੈਪਟਾਪ ਅਤੇ ਮੀਟਿੰਗ ਰੂਮ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉੱਠਣ-ਬੈਠਣ ਜਾਂ ਚੱਲਣ-ਫਿਰਨ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੌਕਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਿੱਠ ਦਰਦ ਕੰਮ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਖੋਖਲਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹੱਡੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ?
ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਉਮਰ ਅਤੇ ਮੀਨੋਪੌਜ਼ (ਰਜੋਨਿਵ੍ਰਿਤੀ) ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ‘ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ’ (Oestrogen) ਹਾਰਮੋਨ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਇਸ ਹਾਰਮੋਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘੱਟ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੱਡੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰ ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ 20 ਅਤੇ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਵੀ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ‘9-ਤੋਂ-5 ਇਫੈਕਟ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦਰਅਸਲ, ਲਗਾਤਾਰ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਇੱਕੋ ਜਗ੍ਹਾ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੂਵਮੈਂਟ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਪਾਉਂਦੀ। ਰੁਝੇਵੇਂ ਭਰੀ ਰੁਟੀਨ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਧੁੱਪ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਸੋਖਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਡੈਸਕ ‘ਤੇ ਹੀ ਕੁਝ ਵੀ ਖਾ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਦਿਨ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਾਹ ਜਾਂ ਕੌਫੀ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸੋਖਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੇ 5 ਸੰਕੇਤ-
ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ:
• ਪਿੱਠ ਜਾਂ ਗੋਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ: ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭਾਰੀ ਕੰਮ ਦੇ ਵੀ ਜੋੜਾਂ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਰਦ ਬਣਿਆ ਰਹਿਣਾ।
• ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ: ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਊਰਜਾ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ।
• ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਪੋਸਚਰ: ਉੱਠਣ-ਬੈਠਣ ਦੌਰਾਨ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦਾ ਝੁਕ ਜਾਣਾ।
• ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਉਣਾ: ਉਮਰ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਹਲਕਾ ਅੰਤਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ।
• ਮਸੂੜੇ ਪਿੱਛੇ ਖਿਸਕਣਾ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੁੰ: ਨਹੁੰਆਂ ਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਟੁੱਟਣਾ ਅਤੇ ਮਸੂੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਆਉਣਾ ਵੀ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਕਿਉਂਕਿ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਸਾਡੇ ਹਾਰਮੋਨਸ ਨਾਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਨਿਯਮਿਤ ਪੀਰੀਅਡਸ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਓਸਟੀਓਪੋਰੋਸਿਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬੋਨ ਡੈਂਸਿਟੀ ਸਕੈਨ (Bone Density Scan) ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਵਾਓ। ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖ ਸਕਦੀਆਂ ਹੋ:
• ਰੋਜ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਬੈਠੋ। ਹਰ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਟਹਿਲੋ।
• ਆਪਣੇ ਹਰ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।
• ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਾਕ ਕਰੋ, ਪੌੜੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ ਜਾਂ ਹਲਕੀ-ਫੁਲਕੀ ਕਸਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੁਟੀਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਓ।
• ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।
• ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲਓ।
EDITED BY- HARLEEN KAUR
