ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਵਸੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧ ਹਨ। ਸਿੱਖਿਆ, ਕਾਰੋਬਾਰ, ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਧਨ ਭੇਜਣ ਨਾਲ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਯੂਪੀਆਈ (UPI) ਰਾਹੀਂ ਸੀਮਾ ਪਾਰ ਧਨ ਭੇਜਣ ‘ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਫੀ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2024 ਵਿਚ 5 ਲੱਖ 10 ਹਜ਼ਾਰ 235 ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਟੱਡੀ ਪਰਮਿਟ ਧਾਰਕ ਸਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ 2025 ਦੀ ਆਵਰਜਨ (ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ) ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕੁੱਲ 1,25,530 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਨਿਵਾਸ ਮਿਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ 94,105 ਆਰਥਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਅਤੇ 31,425 ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੁਨਰ-ਮਿਲਣ (ਫੈਮਿਲੀ ਰੀਯੂਨੀਫਿਕੇਸ਼ਨ) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਸਨ।
ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਣ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਫ੍ਰਾਂਸਵਾ-ਫਿਲਿਪ ਸ਼ੈਂਪੇਨ (François-Philippe Champagne) ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀਮਾ ਪਾਰ ਧਨ ਭੇਜਣ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤਲਾਸ਼ਣ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਭੁਗਤਾਨ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯੂਪੀਆਈ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਗੱਲ ਹੋਈ। ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਅਜੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀ, ਨਿਯਮ-ਕਾਇਦਿਆਂ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਪੱਖਾਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਸਾਲ 2025 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਕਰੀਬ 6 ਲੱਖ 91 ਹਜ਼ਾਰ 215 ਸਟੱਡੀ ਪਰਮਿਟ ਧਾਰਕ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਸਥਾਈ ਨਿਵਾਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਵੀ ਭਾਰਤ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵੀ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਣਜ ਮੰਡਲ (Punjabi Chamber of Commerce) ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿਚ 2,500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਰੋਬਾਰ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਗਿਣਤੀ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਪਹਿਲ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ। ਉਹ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸਾ ਭੇਜਦੇ ਹਨ। ਯੂਪੀਆਈ-ਅਧਾਰਤ ਭੁਗਤਾਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਧਨ ਭੇਜਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇਜ਼, ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਖਰਚੀਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿਚ ਬੈਂਕਿੰਗ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਅਤੇ ਧਨ ਹਸਤਾਂਤਰਣ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੁਲਕ (ਚਾਰਜ) ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਫੀਸ, ਕਿਰਾਇਆ ਜਾਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿਚ ਧਨ ਭੇਜਣਾ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
UPI ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਭੇਜਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਸੈਲਾਨੀ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਤੋਂ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਪਹਿਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੌਕਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਮਾਨ ਖਰੀਦਣ, ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਭੁਗਤਾਨ ਆਸਾਨ ਹੋਣਗੇ। ਸੀ.ਏ. ਦਿਨੇਸ਼ ਸਰਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਯੂਪੀਆਈ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਿਸਤਾਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
EDITED BY- HARLEEN KAUR
