ਪਾਣੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਕੇਵਲ ਪਿਆਸ ਬੁਝਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੱਤ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਘਰ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਕਸਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬੈਠ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਖਿਰ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
ਪਾਣੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨਦਾਇਕ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੱਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਨਿਯਮ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਸੋਚ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਪੀਓ ਪਾਣੀ
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਸਮੇਂ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ਾਂਤ ਭਾਵ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਪੀਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਕੁਝ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਅੰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਅਨਾਦਰ ਜਾਂ ਅਸ਼ਿਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਥਿਰਤਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਜਲ ਤੱਤ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ
ਜੋਤਿਸ਼ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਬੈਠ ਕੇ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਲ ਤੱਤ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਚੰਚਲਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੇਦ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ
ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਸਹਿਜਤਾ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਕਿਡਨੀ, ਜੋੜਾਂ ਜਾਂ ਅੰਤੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਣ ਵਰਗੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹੀ ਸਮਝਣਾ ਉਚਿਤ ਹੈ।
ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ
ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਸਮੇਂ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠਣਾ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੁੱਟ ਲੈ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਆਦਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਪੀਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
