ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਖੇਤਾਂ, ਖਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਉੱਗਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਨਦੀਨ ਸਮਝ ਕੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਭੂਮੀ ਆਂਵਲਾ। ਇਹ ਛੋਟਾ ਦਿਖਣ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੀਲੀਆ, ਪਾਚਨ ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਾਹਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
ਭੂਮੀ ਆਂਵਲਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਗੋਲ ਦਾਣੇ ਵਰਗੇ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਭੂਮੀ ਆਂਵਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਭੂਈ ਆਂਵਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੀਵਰ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਲਾਭ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀ ਆਂਵਲਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੀਵਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੇ ਆਮ ਕੰਮਕਾਜ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਔਸ਼ਧੀ ਵਨਸਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ, ਫੈਟੀ ਲੀਵਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਿਗਰ ਰੋਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਦਵਾਈ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭੂਮੀ ਆਂਵਲਾ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਵਰਤੋਂ ਪਾਚਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਪਾਚਨ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੈਸ, ਬਦਹਜ਼ਮੀ ਅਤੇ ਪੇਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਝ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਗੁਣ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
ਭੂਮੀ ਆਂਵਲਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪੌਦੇ ਦੇ ਯੌਗਿਕ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਕਸੀਡੇਟਿਵ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਆਮ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੂਮੀ ਆਂਵਲਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸਦੇ ਪੂਰੇ ਪੌਦੇ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਬਣਾ ਕੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸੇਵਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਉਮਰ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸੇਵਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤੋ
ਭੂਮੀ ਆਂਵਲਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਦ ਤੋਂ ਤੋੜ ਕੇ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚੇ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਜਾਂ ਜਿਗਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਲੋਕ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੇਦ ਮਾਹਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈਣ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੀਲੀਆ ਜਾਂ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਵਰਗੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖੇ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਚਿਤ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਚਿਕਿਤਸਕੀ ਇਲਾਜ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਦੇ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਈਡ ਇਫੈਕਟ ਰਜਿਸਟਰਡ ਨਹੀਂ ਹਨ।
EDITED BY- HARLEEN KAUR
