ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਸਿਰਫ਼ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਵਧਣ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਦਿਲ, ਨਸਾਂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਡਾਇਬੈਟਿਕ ਕਿਡਨੀ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ (Diabetic Kidney Disease) ਜਾਂ ਡਾਇਬੈਟਿਕ ਨੈਫਰੋਪੈਥੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਕਿਡਨੀ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ (CKD) ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ ਕਿਡਨੀ ਟੈਸਟ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।
ਕੀ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਹਾਂ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਬਲੱਡ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਰੀਕ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਲਟਰਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਫਿਲਟਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਿਹੜੇ ਟੈਸਟ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ?
ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੋ ਜਾਂਚਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ:
ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਐਲਬਿਊਮਿਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਜਾਂਚ।
ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੀਏਟੀਨਿਨ ਆਦਿ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਫਿਲਟਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ।
ਟਾਈਪ-2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਾਂਚਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਰਵਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ CKD ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਦੀ ਫ੍ਰਿਕਵੈਂਸੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਸਟੇਜ ਅਤੇ ਖਤਰੇ ਦੇ ਪੱਧਰ ਮੁਤਾਬਕ ਵਧਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਲੱਛਣ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿਡਨੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ?
ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਕਿਡਨੀ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲੱਛਣ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਕਿ “ਮੈਂ ਠੀਕ ਹਾਂ” ਕਿਡਨੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਨਿਯਮਿਤ ਖੂਨ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਜਾਂਚ ਰਾਹੀਂ ਕਿਡਨੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੂਣ ਅਤੇ ਸੋਡੀਅਮ ਦਾ ਗੁਰਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?
ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਲੂਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ‘ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੋਡੀਅਮ ਲੈਣ ਨਾਲ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕਿਡਨੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 5 ਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲੂਣ, ਅਰਥਾਤ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਚਮਚ ਤੋਂ ਘੱਟ, ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
WHO ਮੁਤਾਬਕ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਲੋਕ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੋਡੀਅਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਜਾਂ ਪੈਕ ਕੀਤੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਈ ਲੋਕ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੋਡੀਅਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਜਾਂ ਪੈਕ ਕੀਤੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੋਡੀਅਮ
- ਪੈਕ ਕੀਤੇ ਸਨੈਕਸ
- ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਫੂਡ
- ਪੈਕ ਕੀਤੇ ਤਿਆਰ ਭੋਜਨ
- ਬ੍ਰੈੱਡ
- ਪਨੀਰ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦ
- ਫਾਸਟ ਫੂਡ
- ਨਮਕੀਨ ਸੌਸ ਅਤੇ ਕੰਡਿਮੈਂਟਸ
-
ਘੱਟ ਸੋਡੀਅਮ ਕਿਵੇਂ ਖਾਓ?
-
1. ਫੂਡ ਲੇਬਲ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹੋਪੈਕ ਕੀਤੀ ਚੀਜ਼ ਖਰੀਦਦੇ ਸਮੇਂ Sodium ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇਖੋ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਘੱਟ ਸੋਡੀਅਮ ਵਾਲਾ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣੋ।2. ਘਰ ਦਾ ਤਾਜ਼ਾ ਭੋਜਨ ਖਾਓਤਾਜ਼ੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫਲ, ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਘੱਟ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਨਾਲ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਸੋਡੀਅਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।3. ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਫੂਡ ਘੱਟ ਕਰੋਪੈਕ ਕੀਤੇ ਸਨੈਕਸ, ਇੰਸਟੈਂਟ ਫੂਡ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮਕੀਨ ਤਿਆਰ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਰੱਖੋ।ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ?ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਿਡਨੀ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਟਾਈਪ-2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ UACR ਅਤੇ eGFR ਦੀ ਜਾਂਚ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।EDITED BY- HARLEEN KAUR
