ਬਦਲਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਕਈ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੱਛਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਬੁਖਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਖੂਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਤੁਰੰਤ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੱਛਰ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੱਛਰ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਕੋਈ ਮਲੇਰੀਆ ਅਤੇ ਡੇਂਗੂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡੇਂਗੂ ਬੁਖਾਰ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ?
ਦਰਅਸਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਟੁੱਟੇ ਭਾਂਡਿਆਂ, ਟਾਇਰਾਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਮੱਛਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਏਡੀਜ਼ ਮੱਛਰ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਫ਼, ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਡੇਂਗੂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਡੇਂਗੂ ਬੁਖਾਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫੈਲਦਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸੰਕਰਮਿਤ ਮੱਛਰ ਡੇਂਗੂ ਮਰੀਜ਼ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੱਟਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਡੇਂਗੂ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ?
ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ ਡੇਂਗੂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਲੱਛਣ ਹੈ। ਇਹ ਬੁਖਾਰ ਕਈ ਵਾਰ 104 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ “ਹੱਡੀਆਂ ਤੋੜ ਬੁਖਾਰ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ ਘਾਤਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਜੋੜਾਂ, ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਲਾਲ ਧੱਫੜ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਲਟੀਆਂ, ਮਸੂੜਿਆਂ ਅਤੇ ਨੱਕ ਤੋਂ ਖੂਨ ਵਗਣਾ ਵੀ ਲੱਛਣ ਹਨ। ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਸੁਆਦ ਦੀ ਕਮੀ ਵੀ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਲੱਛਣ ਹੈ। ਖੂਨ ਦੇ ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੇਟਲੈਟ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਵੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਲੱਛਣ ਹੈ।
ਡੇਂਗੂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ?
ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ। ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਮੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪੈਂਟਾਂ ਪਹਿਨੋ। ਮੱਛਰਦਾਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਖਿੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਪਰਦੇ ਲਗਾਓ। ਮੱਛਰ ਭਜਾਉਣ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰੋ। ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਜਾਲੀਆਂ ਲਗਾਓ। ਕਮਜ਼ੋਰ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਡੇਂਗੂ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਕੀ ਖਾਣਾ ਹੈ?
ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਖੁਰਾਕ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਚਣਯੋਗ ਹੋਵੇ। ਖਿਚੜੀ, ਦਲੀਆ ਅਤੇ ਸੂਜੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਚਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੱਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸੂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਪੀਤਾ, ਅਨਾਰ, ਸੰਤਰਾ, ਸਟ੍ਰਾਬੇਰੀ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੀਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਅਲ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਰਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਜੇਕਰ ਮਰੀਜ਼ ਦਾ ਇਲਾਜ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਆਰਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਦਿਓ। ਸਾੜ ਵਿਰੋਧੀ ਦਵਾਈਆਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ। ਮਰੀਜ਼ ਦਾ ਕਮਰਾ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਹੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਨਾਲ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰੀਜ਼ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
