ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਮ ਉਤਸਵ ਵਜੋਂ ਮਨਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਰਤ-ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਵਰਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਵਰਤ 20 ਕਰੋੜ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ 4 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸ ਦਿਨ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ।
ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਵਰਤ ਦਾ ਕੀ ਹੈ ਮਹੱਤਵ?
ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਣਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਵਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਇਸਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ 20 ਕਰੋੜ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੋ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ
ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ, ਭਜਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਰਤ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲਾਹਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਿਰਜਲ ਵਰਤ ਵੀ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦਿਨ ਭਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਬਾਲ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਜਾਂ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੀਪਕ ਜਲਾ ਕੇ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੰਝ ਕਰੋ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ
ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਂ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਜਨਮ ਮੱਧਰਾਤਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਰਾਤ 12 ਵਜੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਲ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨਾ ਕੇ ਫੁੱਲ, ਮਾਲਾ, ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਮੱਖਣ-ਮਿਸ਼ਰੀ, ਧਨੀਆ ਪੰਜੀਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਾ ਭੋਗ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ
ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ ਕੇਵਲ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਮਨ, ਵਚਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਰਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਾਤਵਿਕ ਆਹਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
EDITED BY- HARLEEN KAUR
